De olieraffinaderij op Sicilië van Esso Italië mag zichzelf weer als toekomstbestendig beschouwen. In de afgelopen 6 jaar investeerde Esso onder meer in een nieuw besturingssysteem van de smeeroliefabriek en diverse veiligheidssystemen. Het doel: een up-to-date, veilig en efficiënt productieproces. “Om als Europese olieraffinaderij te overleven, is dat noodzakelijk,” aldus technisch projectleider Flip van Dijk.

De tijd dat Europa en Noord Amerika de benzine maakten voor de hele wereld is voorbij. “Er zijn nu zeer grote moderne raffinaderijen in het midden- en verre oosten, die aan net iets minder strenge milieueisen moeten voldoen. Als raffinaderij in Europa overleef je alleen als je je productieproces perfect onder controle hebt.” Flip van Dijk, systems engineer bij Covalent, was verantwoordelijk voor het ontwerp van de systeemarchitectuur en installatie van de het nieuwe besturings- en veiligheidssysteem van de olieraffinaderij op Sicilië.

In een olieraffinaderij wordt ruwe aardolie gescheiden en gezuiverd, dat tot producten leidt als benzine, kerosine, diesel, stookolie en asfalt. Wat de fabriek op Sicilië onderscheidt van veel andere raffinaderijen is het produceren van smeerolie. Juist hier begint de schoen in 2007 te wringen; het besturingssysteem dateert uit de jaren ’70 en ook de veiligheidssystemen zijn aan vervanging toe. Bovendien moet de fabriek aan nieuwe emissienormen gaan voldoen. Esso Italië, onderdeel van moederbedrijf ExxonMobil, besluit tot vernieuwing over te gaan.

Basisinzichten: veiligheid en efficiëntie

Om tot een gedegen systeemontwerp te komen zijn basisinzichten met betrekking tot processen, veiligheid en prestatie van een raffinaderij nodig. Flip van Dijk: “Raffinage is een proces waarbij ruwe olie wordt verhit in een distillatiekolom. Er wordt met producten gewerkt die brand- en explosiegevaarlijk zijn, onder hoge temperatuur en hoge druk. Veiligheid is dus essentieel.” Daarnaast is efficiëntie een belangrijke pijler. “De grondstof en producten zijn duur en het productieproces vraagt veel energie. Voor oliemaatschappijen zijn dure investeringen daarom al gauw renderend.” Efficiëntie betekent ook het voorkomen van uitval. Uitval leidt immers tot grote financiële schade omdat er productietijd en energie verloren gaat. ”Het falen van een individuele component komt natuurlijk wel voor, maar redundantie en een goed ontworpen faalgedrag zorgen ervoor dat de processen in ieder geval veilig blijven en waar mogelijk ook gewoon doorgaan.”

Nieuw besturingssysteem

Het is hoog tijd voor een nieuw besturingssysteem. Dit systeem is verantwoordelijk voor de gehele meet- en regeltechniek van de ruim 450 regelkleppen van de smeeroliefabriek en zorgt ervoor dat de productie zo goed mogelijk binnen de operationele en economische grenzen blijft. Een separaat veiligheidssysteem zorgt ervoor dat de fysieke grenzen van de installatie niet overschreden worden. Van Dijk: “We hebben zes maanden de tijd genomen om het nieuwe besturingssysteem in bedrijf te stellen, zonder het productieproces te onderbreken. Per regeling hebben we de bedrading van de kleppen en transmitters overzet. Elke dag overlegden we met de operators welke regelingen overgezet konden worden. Zo konden we de veiligheid en beschikbaarheid blijven garanderen, en konden de operators geleidelijk wennen aan de nieuwe systemen.”

Meten wat je maakt

Een ander proces dat baat had bij het meten van prestatie was de menging van de oliën. “Na de menging van producten moesten er vaak nog correcties gedaan worden aan het product om tot de juiste specificaties te komen. We hebben 17 online analyse-apparaten toegevoegd, waardoor de kwaliteit van halfproducten gemeten kan worden. Een nieuwe computer rekent nu precies uit hoe halfproducten gemengd moeten worden om het product in één keer precies op specificatie te krijgen. Zo gaat er geen tijd verloren met correcties en wordt er niet teveel weggegeven, hetgeen kan gebeuren als een product veel betere specificaties heeft dan afgesproken.”

Doelstelling Esso

De doelstellingen van Esso worden ruimschoots bereikt; het nieuwe besturingssysteem bewijst zichzelf als effectief en efficiënt, het beveiligingssysteem borgt de veiligheid, de procesverbeteringen leidden tot een aanzienlijk lagere belasting van de operators (het aantal procesalarmen daalde met 65%), de processen voldoen aan de recente emissienormen en strenge regelgeving en tot slot beschikt de raffinaderij over een efficiënt mengproces. Kortom; efficiëntie en kostenbesparing. Van Dijk: ”Alleen het verbeterde mengproces leverde al een enorme financiële besparing op. Een mooi resultaat.”